Iedereen heeft weleens in meer of mindere mate last van spanning. Er zijn weinig mensen die beseffen wat voor diepgaand effect stress op ons lichaam heeft. Wat begint als een psychologische reactie op een uitdaging of gevaar, ontpopt zich soms snel tot een complex en fysiologisch proces. Dit proces heeft invloed op elk systeem van ons lichaam. In deze blog geef ik je meer informatie over de effecten van stress op je lichaam.
Wat is het directe effect van stress op het lichaam?
Als je spanning voelt, verhoogt je ademhaling. Een versnelde ademhaling kan leiden tot hyperventilatie. Door toename van de hartslag stijgt de bloeddruk, waardoor de bloedtoevoer voor de vitale organen verbetert. De spieren, met name de nek-, schouder- en rugspieren, spannen zich aan. Dit kan leiden tot spierpijn of stijfheid. Daarnaast kun je ook nog overmatig zweten.
Door een stressreactie presteer je beter en reageer je sneller, maar soms kan iets extra veel spanning geven. Duren de spanningen erg lang? Dan wordt stress een probleem en is het ongezond voor je lichaam.
Wat zijn de lange termijn effecten op het lichaam?
Als stress langdurig aanhoudt, verliest het zijn nuttige effecten en kan het leiden tot diverse gezondheidsproblemen:
- Cardiovasculaire aandoeningen: je hart en bloedvaten staan bij langdurige stress onder constante druk. Je bloedvaten worden door middel van adrenaline steeds vernauwd, wat in combinatie met een verhoogde hartslag leidt tot hoge bloeddruk. Na verloop van tijd kan deze druk leiden tot ontstekingen. Dit draagt bij aan het ontwikkelen van plaque in de slagaders. Daardoor kunnen er andere hartaandoeningen en beroertes ontstaan.
- Spijsverteringsproblemen: stress kan je maag en darmen direct beïnvloeden. Stress verandert de productie van maagzuur en de manier waarop voedsel door de darmen beweegt. Wanneer je in normale omstandigheden al prikkelbare darmen hebt, kan stress de symptomen van prikkelbare darmsyndroom aanzienlijk verergeren. Denk aan krampen, diarree of obstipatie. Naast het effect op de maag en darmen, kan stress tevens veranderingen in je eetlust geven. Sommige mensen verliezen hun eetlust, terwijl er ook mensen zijn die juist overmatig eten. Dit kan zowel onder- als overgewicht veroorzaken. Daarnaast kun je diabetes type 2 ontwikkelen.
- Slaapproblemen en vermoeidheid: door adrenaline en cortisol ben je in een verhoogde staat van alertheid, waardoor het in slaap vallen en doorslapen moeilijker wordt. Zelfs wanneer je slaapt, is het vaak oppervlakkig waardoor je snel wakker wordt. Hierdoor kan je lichaam niet voldoende tot herstel komen, wat leidt tot een constant gevoel van uitputting.
- Verzwakt immuunsysteem: in eerste instantie heeft cortisol een ontstekingsremmende werking. Bij langdurige blootstelling aan stress neemt deze werking af en ben je vatbaarder voor verkoudheid, griep en andere infecties.
- Trager herstel: door een combinatie van minder goede nachtrust en het minder goed werken van je immuunsysteem, gaat de genezing van wonden langzamer. Daarnaast herstel je ook moeilijker van ziekte of fysieke inspanning.
- Spanningshoofdpijn en migraine: door constante spanning in de spieren rond nek en schouders ontwikkelt zich vaak hoofdpijn. Door een verandering in het hormoonhuishouden kan er zelfs migraine ontstaan.
Wat is het effect van stress op de mentale gezondheid?
Naast het ontstaan van fysieke klachten kunnen er ook mentale problemen voortvloeien uit stress. Zo neemt het risico op een depressie en angst toe. Dit komt door een disbalans in de neurotransmitters; de overdrachtsstoffen waar de prikkels overgedragen worden in de zenuwen. Door een overschot aan cortisol kan de hippocampus beschadigen. Dit is het deel van de hersenen dat cruciaal is voor het leren en het geheugen. Omdat de signalen niet meer goed worden doorgegeven, kun je concentratieproblemen krijgen.
Zoals je kunt lezen, dwingt stress je lichaam om constant in een versnelling te staan. Het stresssysteem hoort normaal kortstondig aan te staan en weer uit te schakelen wanneer het gevaar of uitdaging geweken is. Doordat het lichaam de knop niet meer uit kan zetten, blijft het in overdrive en put het alle systemen uit met grote fysieke en mentale gevolgen. Het herkennen van fysieke signalen is de eerste en meest cruciale stap om chronische stress de baas te worden.
In sommige gevallen helpt behandeling om meer rust te ervaren in het lichaam. Zoek hulp bij een zorgverlener waar jij je goed bij voelt. Blijf niet te lang met stress rondlopen, want je kunt alleen maar verder uitgeput raken. Neem contact op en vraag om hulp.