Er zijn mensen die hun duim helemaal tegen hun pols kunnen leggen. Dit voelt als een superkracht, terwijl het tegelijk een vloek is. Hypermobiliteit heeft namelijk zijn voordelen, maar zorgt op hetzelfde moment ook voor vervelende klachten. Het vormt een bron van chronische pijn, instabiliteit en vermoeidheid. Hypermobiliteit is er in vele gradaties, waardoor de klachten per persoon verschillen. Door automatische compensaties hebben sommige mensen niet eens door dat zij hypermobiel zijn. Je wereld kan echter op zijn kop komen te staan wanneer dit systeem plots verstoord wordt door een val of ongeluk.
Disclaimer: Fysio & Fit Heerenveen is geen expert op het gebied van hypermobiliteit, maar er is wel algemene kennis om lichtere vormen van hypermobiliteit te kunnen behandelen. Bij ernstige vormen van hypermobiliteit (bijvoorbeeld syndroom van Ehlers-Danlos) is het advies om contact op te nemen met een fysiotherapeut die in hypermobiliteit gespecialiseerd is.
Wat is hypermobiliteit precies?
In ons lichaam bevindt zich bindweefsel. Dit orgaan bevindt zich overal in het lichaam en is de verbinding tussen de spieren, pezen en gewrichten. Normaal is dit een beetje stugger, waardoor het meer weerstand geeft bij bewegen. Bij mensen met hypermobiliteit is het bindweefsel elastischer door een afwijkende collageensynthese. Dit resulteert in een lagere treksterkte in de gewrichten, waardoor het bindweefsel minder remt in de uitersten van een beweging.
Waarom heb je pijn of ben je moe?
Het skelet, de banden en kapsels zijn passieve structuren. Wanneer zij hun werk goed uitvoeren, kost dit geen energie. Bij hypermobiliteit werken deze passieve structuren echter niet zoals het hoort en moeten de actieve structuren deze taken opvangen. De spieren moeten dus extra hard werken om het lichaam stabiel te houden. Hier zijn ze eigenlijk niet voor gemaakt en worden dus oververmoeid.
Daarnaast zijn er proprioceptieve stoornissen; een moeilijke term voor de signalen die het lichaam geeft hoe het in de ruimte beweegt en staat. De signalen zijn minder accuraat, waardoor dit systeem steeds nieuwe informatie vraagt, wat energie kost. Daarnaast ontstaat er vaak overbelasting in gewrichten omdat ze elke keer net wat te ver doorbuigen of strekken. Hierdoor kan irritatie ontstaan in het gewricht of aan de kapsels en banden.
Bij welke groepen mensen komt hypermobiliteit het meeste voor?
Kinderen en jongeren
Kinderen zijn over het algemeen soepeler in gewrichtsbanden en hebben minder spiermassa. Hun botten bevatten meer kraakbeen, waardoor ze meer veerkracht in het lichaam hebben. Naarmate kinderen ouder worden neemt de spiermassa toe, wat de gewrichten ‘strak’ maakt. Hierdoor neemt de natuurlijke mobiliteit af. Bij kinderen die hypermobiel zijn, blijft er dus meer rek op de kapsels en banden.
Vrouwen
Statistisch gezien komt hypermobiliteit vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Dit heeft onder andere te maken met hormonen en lichaamsbouw. De hormonen oestrogeen en relaxine zijn de onderliggende oorzaak hiervoor. Zij zorgen met de menstruatie en met de zwangerschap ervoor dat het lichaam nog soepeler wordt. Daarnaast is de algemene structuur van het vrouwelijk skelet en bindweefsel flexibeler.
Etniciteit en genetica
Onderzoek laat zien dat hypermobiliteit vaker voorkomt bij bepaalde etnische groepen, waaronder mensen met een Aziatische, Afrikaanse en Afro-Caribische achtergrond, in vergelijking met mensen van Europese afkomst. Dit wordt verklaard door genetische variaties in de structuur van collageen, wat invloed heeft op de eigenschappen van het bindweefsel.
Hoe behandel je hypermobiliteit?
Gelukkig kan fysiotherapie bij mildere vormen van hypermobiliteit uitkomst bieden. We kunnen de banden niet korter maken, maar we kunnen het lichaam wel leren omgaan met deze lichaamseigenschap. Wanneer hypermobiliteit veel lichamelijke klachten met zich meebrengt en hier verder onderzoek naar is gedaan, kun je het best naar een gespecialiseerde fysiotherapeut gaan.
Eerder noemde ik al dat het actieve systeem harder moet werken om het hypermobiele lichaam te ondersteunen. Wanneer je in gecontroleerde omstandigheden leert om je lichaam stabieler te maken, kunnen de spieren de functie van het passieve systeem rustig oppakken. Oftewel, we gaan een actief spierkorset maken. Veel herhalingen en weinig gewicht zijn vaak een truc om overbelasting te voorkomen.
Onderdeel van het activeren van het spierkorset is het bewust bewegen en patronen herkennen. Wanneer je gaat staan, voelt het voor velen normaal om de knieën helemaal te overstrekken. We noemen dit ook wel op slot zetten van het gewricht. Voor iemand die hypermobiel is, is dit geen goede manier om te staan. Kapsels en banden worden op deze manier verder op rek gebracht. Hoe je zit op de bank of ligt op je bed geeft veel informatie over hoe er bewogen wordt en wat je ‘af’ kunt leren om je kapsels en banden te sparen.
Als derde grote noemer wordt er gekeken naar je belasting en belastbaarheid. Rust is belangrijk om te herstellen en overbelasting te voorkomen. Omdat het lichaam bij hypermobiliteit harder moet werken, is de afstemming van rust en activiteit erg belangrijk. Je moet dus leren om activiteiten beter over de dag te verdelen en regelmatig te rusten.
Hypermobiliteit is geen superkracht, omdat het vervelende klachten met zich meebrengt. Als kind worden we flexibel geboren, maar in de loop der jaren worden de bindweefsels stugger waardoor bewegingen geremd worden. Door de te flexibele eigenschap van het bindweefsel bij hypermobiliteit worden gewrichten te ver in uitersten belast, wat pijn, instabiliteit en vermoeidheid tot gevolg heeft. Gelukkig kan je lichaam hier zelf voor compenseren, maar wanneer de klachten te erg worden, kan fysiotherapie helpen. Door rekening te houden met de banden en kapsels, krijg je meer grip op deze lichaamseigenschap en word je jouw klachten de baas. Hierdoor kun je een stabiel leven leiden.
Heb jij klachten door hypermobiliteit? Ervaar je vermoeidheid, pijn of instabiliteit rond je gewrichten? In mijn praktijk in Heerenveen kijk ik samen met jou naar wat jouw lichaam nodig heeft. Door tijdig in te grijpen, krijg je meer grip op jouw klachten. Neem gerust contact op voor een afspraak.