Als fysiotherapeut kijk ik verder dan alleen de spieren en gewrichten. Het lichaam is namelijk geen verzameling losse onderdelen, maar een geïntegreerd systeem waarbij het zenuwstelsel een enorme invloed heeft op je fysieke gestel. Daarnaast heeft een lichamelijke klacht ook invloed op je mentale toestand. Zo raakte ik door lichamelijke klachten en mentale overbelasting in een enorme dip. Meditatie heeft mij toen enorm geholpen om te ontspannen. Mediteren is voor mij dus niet zweverig, maar een interventie voor fysiek herstel. In deze blog geef ik 5 belangrijke fysiotherapeutische voordelen van meditatie.
Hoe meditatie het zenuwstelsel helpt kalmeren
Het zenuwstelsel is op te delen in twee onderdelen. Het orthosympathische zenuwstelsel wordt gezien als het gaspedaal. Bij stress wordt dit onderdeel van het zenuwstelsel geactiveerd, waardoor je in de fight-or-flight-modus komt. Veel patiënten met chronische klachten zitten helaas in deze modus vast.
Door meditatie activeer je het parasympathische zenuwstelsel, ook wel het rempedaal van het lichaam. Je doet oefeningen om de ademhaling te verlagen. Hierdoor wordt de nervus vagus geactiveerd met als resultaat dat automatische processen in het lichaam vertragen. Denk hierbij aan de hartslag en daarmee de bloeddruk die stabiliseert. Dit is essentieel voor weefselherstel.
Minder spierspanning door ontspanning en mindfulness
Spiertonus is spanning in spieren en is bij stress altijd verhoogd. Dit zie je vooral in de nek, schouders en kaak. Door middel van meditatie kun je je bewust worden van de spanning die je in je lichaam ervaart. Door deze bewustwording leer je met deze spanning om te gaan.
Wanneer je in een meditatieve staat ontspannen raakt en mentale rust creëert, neemt de neurale aansturing naar de spieren af. ‘Vastzittende’ spieren gaan in deze staat loslaten. Hierdoor ervaar je minder spanning in en rond de nek, heb je geen opgetrokken schouders meer en is de kaak ontspannen.
Waarom meditatie kan helpen bij pijnklachten
Pijn die we ervaren vindt zowel in het weefsel als in het brein plaats. In sommige situaties is het weefsel hersteld terwijl er nog steeds pijn wordt aangegeven door de hersenen. Bij zo’n situatie kan meditatie helpen om de relatie tussen pijn en het brein te veranderen. Bewustwording die plaatsvindt door middel van meditatie leert je pijnsignalen te observeren zonder er direct een emotionele stressreactie aan te koppelen. Doordat deze koppeling niet verder in stand wordt gehouden, neemt de pijnsensatie af en voel je minder pijn.
De invloed van meditatie op onstekingsprocessen
Het leven is tegenwoordig erg stressvol. Hierdoor kan de cortisolspiegel sterk verhoogd zijn. Dit kan ontstekingsprocessen in gang zetten of onderhouden. Door toename van ontstekingen gaat het lichaam steeds minder goed functioneren, omdat het niet meer tot rust kan komen. Het gevolg: meer cortisol en de ontstekingen nemen verder toe. Om deze vicieuze cirkel te doorbreken moet je op de één of andere manier ontspanning inbouwen. Uit onderzoek van Kaliman et al. (2014) blijkt dat regelmatige meditatie de productie van ontstekingsbevorderende cytokines kan verminderen. Hierdoor ervaar je minder stijfheid in de gewrichten en herstelt het lichaam sneller van blessures.
Meer in contact met je lichaam
Proprioceptie is de eigenschap om te voelen hoe een gewricht zich in de ruimte begeeft. Door onze hoge mate van stress luisteren we niet meer naar signalen van het lichaam. Door steeds over je grenzen te gaan, verandert je lichaamsbewustzijn in de insula. De insula fungeert als een cruciaal integratiecentrum voor emoties, bewustwording van het lichaam (interoceptie), smaak, pijnperceptie en sociale emoties.
Door middel van meditatie train je de insula. Wanneer je opnieuw bewust gaat leren luisteren naar je lichaam herken je eerder wanneer je grenzen worden overschreden. Daarnaast leer je herkennen of je houding de juiste is of veranderd moet worden. Dit werkt preventief tegen het ontstaan van lichamelijke klachten.
Meditatie kan je als hulpmiddel inzetten om het zenuwstelsel te resetten. Je activeert het rempedaal, waardoor je meer rust in je lichaam ervaart. Samenhangend met dit rempedaal, ontstaat er meer ontspanning in de spieren. Dankzij deze ontspanning en de bewustwording krijg je vat op pijn. Door middel van meditatie wordt namelijk de bewustwording van het lichaam groter en wordt de emotionele reactie op pijn verminderd. Door al deze factoren neemt de ontstekingsreactie in het lichaam af.
Kortom, meditatie creëert een optimale mentale en fysieke omgeving waarin fysiotherapeutische oefeningen en natuurlijk herstel het beste tot hun recht komen.
Woon je in Heerenveen of omgeving en heb jij last van aanhoudende klachten na fysieke inspanning? Voorkom overbelasting en bouw rustmomenten in je dag door bijvoorbeeld te mediteren. Neem bij pijnklachten contact op en maak een afspraak om te kijken wat de oorzaak is van jouw klachten.