Bij het opstaan uit de stoel kraakt of plopt er iets in je knie. Bij het hurken knakt er iets in je enkel. Sommige mensen kraken bewust zelf gewrichten van de tenen, vingers en zelfs hun nek. De reden om zelf een gewricht te laten knappen, verschilt per persoon. De één geeft het een bevrijdend gevoel en de ander doet het als respons op stress. In deze blog lees je meer over het zelf kraken van het lichaam.
Is het zinvol om zelf een gewricht te kraken?
Hierop kan ik zowel ‘ja’ als ‘nee’ antwoorden. In principe kan het kraken van gewrichten geen kwaad wanneer je dit zachtjes en niet te vaak doet. Sterker nog, soms ontstaat het knappende geluid weleens spontaan. In de meeste gevallen gaat het om drukverschil dat het lichaam oplost. In enkele gevallen is het knakje het geluid van een pees dat over een botpuntje glijdt. Wanneer deze knakken gepaard gaan met pijn, kan dit echter wel kwaad. Als je zelf te vaak, te krachtig of verkeerd kraakt, kan dit juist meer problemen opleveren. Zo kun je meer pijn of ongemak veroorzaken dan je voelde voordat je je gewricht kraakte.
Waar komt het knakkende geluid vandaan?
Wanneer je een gewricht gaat knakken, wordt het kapsel op rek gebracht. Dit kapsel verbindt bij een gewricht minimaal twee botdelen met elkaar. Om het kraakbeen goed zijn werk te laten doen moet het voorzien worden van een soort smeermiddel. Dit noemen wij synoviale vloeistof. In deze vloeistof bevinden zich opgeloste gassen.
Als je bijvoorbeeld aan je vinger trekt, verandert de samenstelling van de synoviale vloeistof. Door de veranderingen binnen het gewricht ontstaan er bellen. Het knakkende geluid valt samen met de vorming van een holte/bel in de synoviale vloeistof.
Wat voor effect heeft zelf kraken op je lichaam?
Het kraken van gewrichten kan een positief effect hebben op mentaal vlak. In sommige gevallen kan het horen van een krakend geluid leiden tot een opgelucht gevoel, zelfs wanneer er geen druk werd losgelaten of het gewricht niet volledig kraakte. Dit is een voorkomend placebo-effect.
Wat je lichaam daadwerkelijk nodig heeft, kan soms heel anders zijn dan kraken. Een fysiotherapeut, manueel therapeut of chiropractor kan helpen bij het onderzoeken van de klachten.
Waar komt het geluksgevoel door kraken vandaan?
Er komen endorfines en dopamine vrij bij het kraken van gewrichten. Deze stoffen zorgen voor een pijnstillend effect en een fijn gevoel. Ze worden geproduceerd door de hypofyse (voorste deel van de hersenen) en worden afgegeven in de bloedbaan en het zenuwstelsel om pijn te beheersen. De endorfinen komen daardoor terecht in het gebied waar je kraakt. Op deze plaats overheersen deze stoffen, wat zorgt voor een neurologische reset.
Hoe riskant is het om je wervelkolom te kraken?
Er hoeft geen risico te zitten aan het zelf kraken van het lichaam wanneer je dit zacht en niet te vaak doet. Indien je te veel brute en ongecontroleerde draaibewegingen gebruikt bij het kraken, bestaat het risico dat vitale bloedvaten (zoals de arteria vertebralis in de nek) beschadigd kunnen raken.
Door te kraken kun je zowel de spieren rond de gewrichten als de gewrichten zelf overbelasten. Hierdoor kan kraakbeen beschadigd worden en raken de spieren overbelast, waardoor bewegen nog meer beperkt wordt. Tevens rek je bij chronisch forceren de banden op, wat leidt tot meer instabiliteit. Hierdoor worden je klachten alleen maar erger.
Wat zijn de gevolgen van dwangmatig kraken?
Sommige mensen moeten voor hun gevoel steeds maar weer kraken. Dit kan het gevolg zijn van hypermobiliteit (te veel oprekken van de kapsels) en/of verminderde stabiliteit. Hypermobiliteit is een groter bereik in de beweging van een gewricht dan normaal. In sommige gevallen kan dit ook samengaan met verminderde stabiliteit omdat de spieren rond het gewricht niet sterk genoeg zijn. Als je vaak toegeeft aan de drang om je nek te kraken, kunnen de ligamenten in je gewrichten permanent uitgerekt raken waardoor instabiliteit ontstaat. Dit leidt vaak tot nog meer dwang om te kraken om het gevoel van vastzitten op te lossen. Hierdoor kun je in een vicieuze cirkel terechtkomen.
Volg je Fysio & Fit Heerenveen al op Instagram?
Lees ook: De beste rekoefeningen om je dag mee te beginnen
Wat vind ik ervan als therapeut?
Ik vind wel dat er een verschil is tussen zelf knakken en zelf kraken. Wanneer je je vingers buigt en het knakt, is daar geen kracht bij gebruikt. Dit vind ik niet erg, dit is de meest natuurlijke vorm van kraken. In de praktijk zie ik echter mensen die het kraken bij henzelf forceren. Het gewricht wordt dan helemaal in de eindpositie gezet waarna er met hoge kracht wordt gedrukt tot het kraakt.
Ook vind ik het een groot verschil wat iemand kraakt. Zelf kraken in de vingers en tenen vind ik ‘acceptabel’. Daarnaast zie ik diverse technieken die gebruikt worden voor de nek. Ik ken iemand die het hoofd als het ware naar achteren laat vallen, waardoor een krakend geluid ontstaat.
Daarnaast ken ik iemand die met beide handen het hoofd vastpakt en het onder grote kracht draait, waardoor een krakend geluid ontstaat. De eerste beschreven situatie vind ik dan minder erg, omdat er vanuit ontspanning een knappend geluid ontstaat. In de tweede beschreven situatie is er sprake van veel kracht, waar ik toch mijn bedenkingen bij heb.
Moet je meerdere keren per dag hetzelfde gewricht kraken om het goed te laten functioneren? Dan vraag ik mij wel eens af of het niet een aangeleerde tic is of dat je reageert op de endorfinen die vrijkomen bij het kraken.
Hoe zie ik kraken?
Uit eigen ervaring blijkt dat kraken niet altijd nodig is om een lichamelijk probleem op te lossen. Door op een andere manier de lichamelijke klachten aan te pakken, kun je soms voorkomen dat een gewricht gekraakt hoeft te worden.
Echter, merk ik wel eens dat mijn technieken dan tekortschieten, omdat een gewricht dan zo vast zit dat ik te veel weerstand blijf ervaren. Dan overweeg ik wel eens om een gewricht los te kraken. Hierbij gebruik ik zo min mogelijk druk en probeer ik maar één keer of het lukt.
Mocht het los kraken, dan behandel ik daarna direct met de zachte technieken om het gewricht goed te laten functioneren. Lukt het mij niet en kan ik daardoor de klachten niet oplossen? Dan zal ik altijd doorverwijzen naar een manueel therapeut of chiropractor. Zij zijn gespecialiseerd in de ‘kraakkunst’.
Naast het kraken is het belangrijk om oefeningen te doen. Deze zijn voor het verbeteren van de stabiliteit. Wanneer er namelijk meer stabiliteit ontstaat, wordt het minder mobiele gewricht effectiever belast en het instabiele gewricht stabieler. Vaak resulteert dit in het verminderen van de drang om te knakken. Hierdoor kun je de vicieuze cirkel van kraken doorbreken.
Kraak jij meer dan 5 keer per dag hetzelfde gewricht of is het kraken pijnlijk? Dan adviseer ik om toch naar een professional te gaan. Neem contact op met je fysiotherapeut, manueel therapeut of chiropractor voor een afspraak. Hierdoor kun je in de toekomst ernstige klachten voorkomen.
De oorspronkelijke blogpost werd op 23 september 2022 gepubliceerd en is op 12 juni 2025 en 07 juli 2026 grondig geüpdatet.